Soltan İsmayıl oğlu Hacıbəyov 1919-cu ildə Azərbaycanın ulu mədəniyyət mərkəzi olan Şuşa şəhərində dünyaya göz açmışdır. O, müasir ruhlu, milli koloritli əsərləri ilə Azərbaycan musiqi mədəniyyəti tarixində dərin iz qoymuş dahi bəstəkar, pedaqoq və ictimai xadimdir.
Gənclik İlləri və Təhsili
Gələcək bəstəkarın formalaşmasında zəngin xalq musiqisinin böyük təsiri olmuşdur.
1930-cu il: S.Hacıbəyov Bakıya köçür.
1936-cı il: Əmisi Üzeyir Hacıbəylinin ailəsində yaşamağa və ondan bilavasitə tərbiyə almağa başlayır.
İlk Peşə Təhsili: Orta məktəbi bitirdikdən sonra musiqi texnikumunun truba sinfində oxuyur, eyni zamanda Musiqili Komediya Teatrında dirijor kimi çalışır.
Ali Təhsili: 1939-cu ildə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının bəstəkarlıq şöbəsinə, professor Zeydmanın sinfinə daxil olur. Konservatoriyada xalq musiqisinin əsaslarını ona şəxsən Üzeyir bəy özü tədris edir.
Yaradıcılıq Yolu və Şah Əsərləri
S.Hacıbəyov öz yaradıcılığında Üzeyir Hacıbəylinin mütərəqqi ənənələrini davam etdirməklə yanaşı, S.Prokofyev və D.Şostakoviç kimi dünya klassiklərinin nailiyyətlərindən bəhrələnmişdir.
"Qızıl gül" (1940): Bəstəkarın ilk irihəcmli musiqili komediyasıdır və Bakı Musiqili Komediya Teatrında böyük uğurla tamaşaya qoyulmuşdur.
Müharibə İlləri Əsərləri: İkinci Dünya Müharibəsi dövründə vətənpərvərlik mövzusunda "Döyüşçülər nəğməsi"ni və 416-cı Taqanroq diviziyasına həsr olunmuş marşı bəstələyir.
I və II Simfoniyalar (1944, 1946): Azərbaycan musiqisində milli monumental simfoniya janrının ilk və mühüm nümunələrindəndir.
"Karvan" simfonik lövhəsi (1945): Türkmənistan Opera və Balet Teatrının sifarişi ilə yazılmış "Kəminə və Qazı" operasının bir parçası olub, sonradan (1955) müstəqil simfonik əsər kimi repertuarlara daxil olmuşdur. "Şur" muğamı üzərində bəstələnən əsər Orta Asiyanın qızmar təbiətini və karvanın hərəkətini təsvir edir.
"Gülşən" baleti (1950): Müasir əmək, məişət və sevgi mövzularını vəhdətdə tərənnüm edən uğurlu səhnə əsəridir.
Orkestr üçün "Konsert" (1964): Bəstəkarın ən parlaq və ustad partituralı əsəridir. Kəskin təzadları və zəngin tembr rəngləri ilə seçilir.
Pedaqoji Fəaliyyəti, İctimai Statusu və İrsi
Rəhbərlik və Akademik Fəaliyyəti
Soltan Hacıbəyov təkcə bəstələdiyi musiqilərlə deyil, həm də mühüm mədəniyyət ocaqlarına uğurlu rəhbərliyi ilə tanınır:
1947-ci ildən: Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında müəllimlik fəaliyyətinə başlamışdır.
1947–1962-ci illər: Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının bədii rəhbəri və direktoru olmuşdur.
1969–1974-cü illər: Ömrünün sonunadək Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının (indiki Bakı Musiqi Akademiyası) rektoru vəzifəsində çalışmışdır.
Fəxri Adı və Vəfatı: Geniş və çoxşaxəli fəaliyyətinə görə bəstəkar 1973-cü ildə SSRİ Xalq Artisti yüksək fəxri adına layiq görülmüşdür. Soltan Hacıbəyov 1974-cü ildə vəfat etmiş, lakin zəngin musiqi irsi ilə xalqımızın qəlbində əbədi həyat qazanmışdır.
