Heç düşünmüsünüzmü, niyə “Şərq musiqisi” ifadəsi eşidiləndə dünyanın bir çox yerində ilk olaraq MENA regionu — yəni əsasən Ərəb ölkələrinin musiqisi yada düşür?

Londonda, Los-Ancelesdə və ya Berlində hər hansı bir yaradıcı peşə sahibinə “etnik musiqi” dedikdə, çox vaxt ağla ilk olaraq Yaxın Şərq musiqisi gəlir: ud səsi, səhra motivləri və ya film treylerlərində eşidilən tanış melodiyalar.

Uzun illərdir qlobal bazarda “Şərq musiqisi” anlayışı əsasən bu coğrafiya ilə əlaqələndirilib. Halbuki Şərq musiqi xəritəsi bundan qat-qat geniş və rəngarəngdir.

Bu xəritədə Qafqazın muğam ənənələri, Fars dastgah sistemi, Mərkəzi Asiyanın zəngin lad quruluşları, Anadolu musiqi irsi və Cənubi Asiyanın raqa ənənələri yer alır. Hər biri özünəməxsus alətlərə, emosional ifadə dilinə və əsrlər boyu formalaşmış musiqi mədəniyyətinə malikdir.

Bu regionların musiqisi qlobal səhnədə müəyyən dərəcədə tanınsa da, onların böyük hissəsi hələ də sistemli, axtarıla bilən və lisenziyalaşdırıla bilən formada təqdim olunmur. Nəticədə, bu səsləri axtaran yaradıcı peşə sahibləri üçün onları tapmaq və istifadə etmək çox vaxt çətin olur.

Məhz bu boşluq son illərdə yeni nəsil musiqi platformalarına ehtiyacı artırır.

Niyə Məhz İndi?

Çünki qlobal musiqi bazarı dəyişir.

Bir neçə il əvvəl “world music” anlayışı çox geniş və qeyri-müəyyən bir kateqoriya hesab olunurdu. Müxtəlif regionlara aid musiqi nümunələri eyni başlıq altında təqdim edilir, onların fərqli mədəni xüsusiyyətləri isə çox vaxt diqqətdən kənarda qalırdı.

Bu gün isə vəziyyət fərqlidir.

Film prodüserləri, rejissorlar, montajçılar, oyun studiyaları və brend komandaları daha autentik, daha fərqli və daha spesifik musiqi axtarırlar. Onlar yalnız emosiyanı deyil, musiqinin daşıdığı mədəni kimliyi də hiss etmək istəyirlər.

Bu dəyişikliyin bir neçə əsas səbəbi var.

Rəqəmsal Platformalar Regional Musiqini Qlobal Auditoriyaya Çıxarıb

Spotify, TikTok, YouTube və digər platformalar musiqi kəşfini sərhədsiz edib. Bu gün Azərbaycanda yazılmış bir tar kompozisiyası və ya Mərkəzi Asiyada yaradılmış etnik-fusion layihə dünyanın istənilən nöqtəsində dinləyici tapa bilər.

Regional musiqi artıq yalnız yerli bazarın daxilində yaşamır. O, qlobal auditoriyanın qarşısına çıxa, trend ola və yaradıcı sənayenin diqqətini çəkə bilir.

Fərqlənmək Ehtiyacı Daha da Artıb

Musiqi kitabxanalarında minlərlə orkestr, korporativ, ambient və lo-fi trek mövcuddur. Oxşar səslərin sayı artdıqca, özündə fərqli mədəni kimlik daşıyan musiqi nümunələri daha çox diqqət cəlb edir.

Bu gün yaradıcı sənaye üçün musiqi sadəcə fon deyil. Musiqi layihənin atmosferini, coğrafiyasını və emosional tonunu müəyyən edən əsas elementlərdən birinə çevrilib.

Məhz buna görə real mədəni kökləri olan səslər — tar, kamança, balaban, ney, saz, rubab, dutar və digər ənənəvi alətlər — film, reklam, oyun və rəqəmsal kontent sahələrində daha çox maraq doğurur.

Böyük Lisenziya Platformalarında Hələ də Boşluq Var

Bu gün fəaliyyət göstərən əksər beynəlxalq lisenziya platformaları əsasən Qərb bazarının ehtiyacları əsasında formalaşıb. Pop, cinematic, corporate, electronic və lo-fi kimi janrlar geniş şəkildə təmsil olunsa da, Qafqaz, Mərkəzi Asiya, Anadolu və geniş Fars coğrafiyasına aid musiqi nümunələri çox vaxt məhdud şəkildə təqdim olunur.

Bəzən bu musiqi nümunələri ümumi “world music” və ya “Middle Eastern” kateqoriyalarının içində itir. Bəzən isə alıcı axtardığı səsi tapmaq üçün uzun müddət müxtəlif platformalar arasında gəzməli olur.

Bu isə həmin regionların musiqisi üçün ixtisaslaşmış, strukturlaşdırılmış və lisenziyalaşdırma baxımından aydın platformalar qarşısında böyük imkan yaradır.

Bu Musiqi Yeni Deyil — Sadəcə Yenidən Kəşf Olunur

Şərq musiqisinin geniş çalarlı və zəngin musiqi materialı olduğuna dair ən yaxşı nümunələrdən biri Azərbaycanın klassik bəstəkarlıq məktəbidir.

Hələ “fusion” anlayışı musiqi sənayesinin gündəlik terminologiyasına çevrilməmişdən əvvəl Azərbaycan bəstəkarları Şərq və Qərb musiqi sistemlərinin uğurlu sintezini yaratmışdılar.

Üzeyir Hacıbəyli muğam ənənəsi ilə Qərb orkestr formasını birləşdirərək Şərq lad sistemlərinin böyük dramatik quruluşlar yarada biləcəyini göstərdi.

Qara Qarayev bu yanaşmanı daha da inkişaf etdirərək ritmik gərginlik və harmonik zənginlik yaratdı. Bu xüsusiyyətlər bu gün kinematik və treyler musiqisinin əsas elementləri ilə səsləşir.

Fikrət Əmirov simfonik muğam janrını formalaşdıraraq ənənəvi musiqi dilini böyük orkestr düşüncəsi ilə birləşdirdi. Onun yaratdığı musiqi yanaşması müasir sync bazarında istifadə olunan “ənənəvi alət + orkestr/modern aranjiman” düşüncəsinə yaxın nümunələrdən biri kimi qiymətləndirilə bilər.

Bu yalnız Azərbaycan musiqisinin hekayəsi deyil. Oxşar dərinlik Anadolu, Fars, Mərkəzi Asiya və Cənubi Asiya musiqi ənənələrində də mövcuddur.

Bu musiqi sistemlərinin ortaq cəhəti onların əsrlər boyu emosional və dramatik hekayələr danışmaq üçün formalaşmasıdır. Qlobal yaradıcı sənaye isə bu potensialı getdikcə daha çox kəşf edir.

MusicAL.az məhz bu ehtiyacdan yaranıb.

Platforma Qafqaz, Mərkəzi Asiya, Anadolu, Fars dünyası və digər Şərq regionlarının musiqisini vahid marketplace modelində bir araya gətirir.

Məqsəd sadəcə musiqi toplamaq deyil. Məqsəd bu musiqini beynəlxalq alıcılar üçün axtarıla bilən, istifadə edilə bilən və rahat lisenziyalaşdırılan formaya gətirməkdir.

Alıcılar Üçün - Film prodüserləri, reklam agentlikləri, oyun studiyaları və kontent yaradıcıları MusicAL.az vasitəsilə:

- Ənənəvi, kinematik və müasir fusion üslublarını əhatə edən strukturlaşdırılmış kataloqlara çıxış əldə edir;
- Şəffaf lisenziya modelləri arasında seçim edə bilir;
- Lisenziyadan sonra yüksək keyfiyyətli audio faylları və stem-ləri yükləyə bilir;
- Digər platformalarda tapılması çətin olan regional səslərə birbaşa çıxış qazanır.

MusicAL.az yalnız musiqi alıcıları üçün deyil, həm də regionun bəstəkarları, prodüserləri və ifaçıları üçün yaradılıb.

Əgər siz Şərq musiqi ənənələrindən ilhamlanan əsərlər yaradırsınızsa, platforma sizin musiqinizi məhz bu səsləri axtaran beynəlxalq auditoriya ilə əlaqələndirir.

Şəffaf gəlir modeli, qlobal görünürlük və birbaşa lisenziyalaşdırma imkanları sayəsində yaradıcılar öz musiqisini dünyanın müxtəlif bazarlarına təqdim edə bilirlər.

Nəticə olaraq Qlobal yaradıcı sənaye bu səsləri getdikcə daha çox kəşf edir. Amma bu musiqinin real bazar dəyəri yalnız o zaman artır ki, o, düzgün təqdim olunsun, axtarıla bilsin və rahat lisenziyalaşdırılsın.

#MusicAL #EasternSound #SyncLicensing #RoyaltyFreeMusic #WorldMusic #EthnicMusic #FusionMusic #CinematicMusic #MugamMusic #CaucasusMusic #AzerbaijanMusic

Bloq və məqalələr

Dünya Şərq Səsinə Hazırdır — Bəs Musiqi Sənayesi?